• حوزه کاربری
  • کاربرد لوله و اتصالات PVC-U با استاندارد ملی INSO 9118-1 برای تخلیه فاضلاب زیرزمینی بدون فشار می باشد. تعاریف کد U و D در متن این استاندارد به ترتیب برای استفاده در لوله کشی محدوده ساختمان و جایی که لوله ها به سیستم اصلی و خروجی فاضلاب شهری متصل می شوند، می باشد. کد UD در هر دو حوزه کاربرد دارد.
  • کاربرد لوله و اتصالات PVC-U با استاندارد ملی INSO 9119-1 در تخلیه فاضلاب ساختمانی بدون فشار می باشد. تعاریف کد B وD در متن استاندارد به ترتیب برای استفاده روکار داخل و نیز خارج ساختمان وجایی که لوله ها و اتصالات به سیستم اصلی و خروجی فاضلاب شهری متصل می شوند، می باشد. کد BD در هر دو حوزه کاربرد دارد. لوله با قطر خارجی اسمی ۷۵ و بزرگتر از آن با علامت BD برای کاربرد مدفون در خاک در محدوده بنای ساختمان، استفاده می شود.
  • کاربرد لوله و اتصالات PVC-U با استاندارد ملیISIRI 12142-1 در انتقال آب باران (ناودانی) و هواکشیمی باشد.
  • کاربرد لوله و اتصالات PVC-U با استاندارد ملی ISIRI 13361-2 برای آبرسانی (آب آشامیدنی)، فاضلاب و زهکشی (کشاورزی)تحت فشار می باشد.

 

  • آزمون ظاهری
  • در بررسی وضعیت ظاهری، سطوح داخلی و خارجی لوله و اتصالات باید صاف و عاری از شیار و حفره باشد.
  • در استاندارد ملی ۱-۹۱۱۸ رنگ در سراسر لوله باید یکنواخت باشد. قهوه ای متمایل به نارنجی یا خاکستری تیره باشد.
  • در استاندارد ملی ۱-۹۱۱۹ رنگ در سراسر دیواره رنگ یکنواخت و ترجیحاً خاکستری داشته باشد.
  • در استاندارد ۱-۱۲۱۴۲ الزامی برای رنگ آورده نشده است.
  • در استاندارد ملی ۲-۱۳۳۶۱رنگ در سراسر لوله باید یکنواخت باشد. در مصارف آبرسانی باید خاکستری، آبی یا کرم و برای مصارف تخلیه ی فاضلاب و شبکه فاضلاب تحت فشار، خاکستری یا قهوه ای باشد.

 

  • کنترل ابعادی
  • از سیرکومتر جهت اندازه گیری قطر خارجی و از کولیس جهت اندازه گیری ضخامت جداره، اختلاف قطر طرفین لوله (دو پهنی) و حدود تغییرات ضخامت جداره لوله استفاده می شود.
  • مجموع طول اسمی و طول مادگی لوله ترجیحاً ۶ متر می باشد که باید انتهای آن تا آنجا که ممکن است عمود بر محور لوله بریده شود.
  • به اختلاف min و max (حداقل و حداکثر) قطر محصول در یک سطح مقطع دو پهنی می گویند؛ که نباید بیشتر از ۰۲۴/۰ قطر خارجی اسمی محصول باشد. (این نکته بیشتر در لوله ها مطرح است).
  • در استاندارد های ملی ۱-۹۱۱۸، ۱-۹۱۱۹، ۲-۱۳۳۶۱، ۱-۱۲۱۴۲، وزن متری لوله و نیز اتصالات ملاک عمل نبوده و رعایت ابعاد موجود در استاندارد ضروری می باشد.

 

۲

۱

 

  • مقاومت در برابر ضربه

۴-۱- لوله

در این آزمون رفتار نمونه در برابر وارد آمدن تنش‌های خارجی ناگهانی مورد ارزیابی قرار می‌گیرد. روش بررسی استحکام ضربه اتصالات با لوله متفاوت است که در بخش اتصالات توضیح داده می شود. روش سقوط آزاد وزنه، متداول ترین روش برای بررسی استحکام ضربه لوله ها در تمامی استانداردهای UPVC می باشد. باید حداقل ۲۵ ضربه به نمونه های که در محفظه ای با دمای صفر درجه سانتی گراد قرار گرفته اند، وارد آورد. با محاسبه تعداد نقاط شکسته شده به کل ضربات وارده، درصد TIR (نرخ صحیح ضربه) بدست می آید که نباید بیشتر از ۱۰ درصد باشد.

۴۵

 

 

 

 

 

 

 

 

 

۴-۲- اتصالات

این آزمون مورد استفاده برای اتصالات در استاندارد های ملی ایران ۱-۹۱۱۸ و ۱-۹۱۱۹ می باشد. ابتدا ماکزیمم ضخامت نمونه را بدست آورده و بر اساس ضخامت آن را به میزان مورد نیاز در دمای صفر درجه سانتی گراد قرار داده و بر اساس قطر داخلی آن از ارتفاع مشخصی و ترجیحا از سمت لبه قسمت مادگی رها کرده تا با سطح صلب برخورد نماید.

نمونه ها به صورت چشمی مورد بازدید قرار گرفته و نباید هیچگونه اثر شکستگی، ترک و نقیصه ای که باعث عدم آب بندی اتصال گردد مشاهده شود. در مورد نمونه هایی که دارای واشر آب بند می باشند، احتمال از جا در آمدن واشر در اثر برخورد وجود دارد این امر موجب مردود شدن نمونه نمی گردد به شرطی که، واشر و یا محل قرار گرفتن آن دچار تغییر شکلی که باعث از بین رفتن آب بندی شود، نشده باشد.

 

۳

  • آزمون ویکات

این آزمون بیانگر انتخاب صحیح گرید مواد اولیه و رعایت الزام عدم استفاده از نرم کننده ها در تولید لوله و اتصالات U-PVC می باشد. همچنین این آزمون می تواند بیانگر میزان نفوذپذیری یک لوله یا اتصال در دمای مشخص باشد. بالا بودن دمای نرمی تا زمانیکه خواص مکانیکی دیگر پلیمرهای موجود در فرمولاسیون تحت تأثیر قرار نگیرد، مفید خواهد بود. دمای حمام روغن (دمای نرمی) هنگامی که سوزن به میزان ۱ میلی متر در نمونه لوله فرو رفته است، در استانداردهای مختلف لوله و اتصالات U-PVC دارای دمای الزام مختلف می باشند.

  • در استاندارد ملی ۱-۹۱۱۸ برای لوله و اتصال باید بزرگتر یا مساوی به ترتیب ۷۹ و ۷۷ درجه سانتی گراد باشد.
  • در استاندارد ۱-۹۱۱۹ هم برای لوله و هم اتصال باید بزرگتر یا مساوی ۷۹ درجه سانتی گراد باشد.
  • در استاندارد ۱-۱۲۱۴۲ هم برای لوله و هم اتصال باید بزرگتر یا مساوی ۷۵ درجه سانتی گراد باشد.
  • در استاندارد ۲-۱۳۳۶۱ برای لوله و اتصال باید بزرگتر یا مساوی به ترتیب ۸۰ و ۷۴ درجه سانتی گراد باشد.

 

۸

  • آزمون بازگشت حرارتی
  • ضریب انبساط حجمی PVC در حدود ۰/۰۰۰۱*۱/۱ (بردما) می باشد یعنی به ازای هر درجه سانتیگراد تغییر دما، به اندازه ۰/۱۱ میلیمتر تغییر طول خواهد داشت. بر روی نمونه ای از لوله دو خط به فاصله ۱۰ سانتی متر مشخص نموده و سپس در مدت زمان مشخصی آنرا داخل آون، با درجه حرارت معلوم قرار داده و مقدار فاصله دو خط پس از سرد شدن نمونه اندازه گیری می شود. حداکثر کوتاه شدن مجاز فاصله دو خط نمونه (برگشت طولی) در هر استاندارد الزامی به شرح ذیل دارد. می باشد. همچنین از لحاظ ظاهری نباید هیچ حباب یا ترکی را نشان دهد. بالا بودن درصد برگشت طولی لوله ها از حد مجاز، باعث می شود در مواقعی که دمای هوا اختلاف زیادی در ساعات مختلف شبانه روز دارد، میزان انبساط و انقباض آنها بیش از حد متعارف شود و به مرور زمان آب بندی لوله ها از بین برود.
  • دمای آون برای لوله بر طبق استاندارد ملی ۱-۹۱۱۸، ۱-۹۱۱۹، ۲-۱۳۳۶۱ به میزان ۱۵۰ درجه سانتی گراد می باشد که زمان قرار گرفتن در آون با توجه به ضخامت متغییر می باشد. میزان حداکثر مجاز برگشت طولی در آنها ۵ درصد مقدار اولیه می باشد. البته برای اتصال زمان قرارگرفتن نمونه در آون ۳۰ دقیقه می باشد. اما در استاندارد ملی ۱-۱۲۱۴۲ دمای آون ۱۰۰ درجه سانتی گراد و زمان قرارگیری نمونه در آون برای لوله ۳۰ دقیقه و برای اتصال ۱۵ دقیقه می باشد. در این استاندارد میزان حداکثر مجاز برگشت طولی ۳ درصد مقدار اولیه می باشد.
  • در اتصالات برگشت طولی مورد بررسی قرار نمی گیرد و تنها پس از بیرون آوردن نمونه از آون در زمان و دمای مشخص، قسمت تزریق نباید بیش از ۵۰ درصد ضخامت دیواره باز شده باشد و یا پارگی دیده شود. همچنین در محدوده ۱۵ برابر ضخامت دیواره اطراف نقطه تزریق، عمق ترکها، لایه لایه شدن ها و تاولها نباید از ۵۰ درصد ضخامت دیواره در آن نقطه بیشتر باشد.

 

۷

  • آزمون مقاومت در برابر دی کلرومتان

این آزمون مخصوص لوله ها می باشد و بیانگر صحیح بودن پخت و تنظیم‌ بودن درجه‌‌ حرارت‌های ‌قالب است. زیرا لوله‌هایU-PVC با پخت مناسب، در برابر واکنش‌های الکتروشیمیایی ناشی از اسیدها، بازها و نمک‌ها که منجر به خوردگی در فلزات می‌شوند، مقاوم هستند. این ویژگی در سطح داخلی، خارجی و میانی لوله U-PVC وجود دارد. در نتیجه، استفاده از لوله ‌U-PVC در کاربردهایی که در آن خاک مهاجم وجود دارد، بسیار با اهمیت است. همچنین برای کاربرد دیگر این لوله ها که خارج نمودن فاضلاب ساختمانها و فاضلاب شهری می باشد، به علت اینکه مواد شیمیایی نیز در این فاضلابها وجود دارد، این آزمون اهمیت بسیار زیادی دارد. به علاوه در استفاده از لوله های آبرسانی فشار قوی برای استخرها و پارک های آبی نیز این آزمون اهمیت فراوانی دارد زیرا در این مکان ها از کلر و ضدعفونی کننده های زیادی استفاده می شود که در صورت مقاوم نبودن لوله در مقابل آنها، خسارات فراوانی پیش خواهد آمد. البته در استاندارد ۱-۱۲۱۴۲ آزمون جایگزینی تحت عنوان آزمون کشش برای لوله های ناودانی در نظر گرفته شده است.

در این آزمون نمونه برش خورده به مدت ۳۰ دقیقه در دی کلرومتان قرار می گیرد و پس از آن نمونه به صورت چشمی مورد بازرسی قرارمی گیرد، هیچ گونه لایه لایه شدن یا تخریبی نبایستی بر روی سطح پخ زده شده، دیده شود.

در صورتیکه اتصالات تولید شده دارای ضخامت مساوی یا بیشتر از لوله معادل خود باشند به دلیل شکل هندسی دارای سفتی حلقوی هم ارز لوله می باشند.

در صورت کمتر از حد بودن عدد سفتی حلقوی و در واقع پایین بودن مقاومت لوله در برابر فشار خارجی، لوله دو پهن شده و از حالت
دایره ای خارج می شود، که این امر منجر به افت فشار در لوله می‌گردد و حتي ممكن است باعث از بين رفتن آب بند لوله و نشت آن گردد.

 

۹

آزمون سفتی حلقوی

این آزمون جهت تعیین مقاومت لوله و اتصالات در برابر فشارهای خارجی اعمال شده انجام می شود، که این فشارها می‌تواند ناشی از بار مرده (فشار خاک) و یا بار زنده (بار ترافیکی) باشد.

 

۱۰-۱

 

آزمون تعیین خاکستر PVC

استفاده بیش از حد مجاز پرکننده در تولید لوله و اتصالات U-PVC می تواند باعث کاهش خواص مکانیکی و بویژه مقاومت در برابر ضربه شود.

۱۱-۱